วันลอยกระทง ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี ในปีนี้ตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569ลอยกระทง หมายถึง ชื่อพิธีอย่างหนึ่ง ทำตรงกับคืนวันเพ็ญ เดือน 12 มีการจุดธูปเทียนปักลงบนสิ่งที่ไม่จมน้ำ ที่ประดิษฐ์เป็นรูปร่างต่างๆ เช่น กระทง เรือ แพ ดอกบัว ฯลฯ แล้วนำไปลอยตามลำน้ำ ประเพณีลอยกระทงมีมานานตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ประมาณ พ.ศ. 1800 นางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์สนมเอกของพระร่วงได้คิดประดิษฐ์ดัดแปลงรูปกระทงดอกบัวแทนการลอยโคม เมื่อสมเด็จพระร่วงเจ้าได้เสด็จฯ ทางชลมารค ทอดพระเนตรกระทงของนางนพมาศก็ทรงพอพระราชหฤทัย จึงมีพระราชโองการให้จัดพิธีลอยกระทงเป็นประจำทุกปี ในคืนวันเพ็ญเดือน 12 พระราชพิธีนี้จึงได้ถือปฏิบัติกันมาจนกระทั่งทุกวันนี้
การลอยกระทงหรือลอยโคมในสมัยสุโขทัย กระทำเพื่อเป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทที่แม่น้ำ นัมมทานที ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหนึ่งอยู่ในแคว้นทักขิณาบถของประเทศอินเดีย ปัจจุบันเรียกว่าแม่น้ำเนรพุทธา เป็นประเพณีขอขมาธรรมชาติมาแต่ดึกดำบรรพ์ เพราะชาวบ้านทั่วไปรู้จากประสบการณ์ว่า ถึงเดือนสิบเอ็ด (หรือราวเดือนตุลาคม) น้ำจะขึ้นนองหลากพอถึงเดือนสิบสอง (หรือราวเดือนพฤศจิกายน) น้ำจะทรงตัวคือไม่ขึ้นไม่ลง ครั้นเดือนอ้าย (หรือราวเดือนธันวาคม) ต่อเดือนยี่ (หรือราวเดือนมกราคม) น้ำจะลดลง การลอยกระทงไม่มีพิธีรีตอง เพียงแต่ให้มีกระทงจะทำด้วยอะไรก็ได้ แต่ควรเป็นวัสดุที่ย่อยสลายได้ง่าย เช่น ใบตอง กาบกล้วย กาบพลับพลึง เปลือกมะพร้าว กระดาษ ประดับด้วยดอกไม้ จุดธูปเทียนปักที่กระทง แล้วอธิษฐานตามที่ตนปรารถนา เสร็จแล้วจึงลอยไปในแม่น้ำลำคลอง ตามคุ้มวัดหรือสถานที่จัดงานหลายแห่ง
ขอเชิญชวนประชาชนชาวไทยและชาวต่างชาติ ร่วมสืบสานประเพณีลอยกระทง ซึ่งเป็นประเพณีแห่งความกตัญญูต่อสายน้ำที่งดงามของไทย ให้เป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติ ควบคู่กับการส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างสร้างสรรค์ ปลอดภัย และใส่ใจสิ่งแวดล้อม โดยนำจุดเด่นด้านประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และวิถีชีวิตของชุมชนมาเป็นส่วนสำคัญในการถ่ายทอดเรื่องราวทางวัฒนธรรม ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรมได้กำหนดการจัดประเพณีลอยกระทง 5 จังหวัดอัตลักษณ์ ภายใต้แนวคิด “ลอยกระทง ไท ไทย สืบสานคุณค่า สู่คนรุ่นใหม่” ประกอบด้วย
จังหวัดสุโขทัย มีกิจกรรม “เผาเทียน เล่นไฟ” มีที่มาจากถ้อยคำที่ปรากฏในศิลาจารึกหลักที่ 1 สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ซึ่งกล่าวถึงการจุดไฟและบรรยากาศความรื่นเริงของผู้คนในอดีต ก่อนนำมาเชื่อมโยงกับการจัดงานประเพณีลอยกระทงของจังหวัดสุโขทัยในปัจจุบัน เอกลักษณ์สำคัญของงานคือการจุด “ตะคัน” หรือถ้วยดินเผาขนาดเล็กที่ใช้เป็นประทีป โดยนำมาจัดวางเรียงรายตามแนวโบราณสถานภายในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย อีกหนึ่งอัตลักษณ์ที่โดดเด่นคือ “กระทงทรงพุ่มข้าวบิณฑ์” ขบวนแห่กระทงเล็ก กระทงใหญ่ โคมชัก โคมแขวน พนมหมาก และพนมดอกไม้ ตลอดจนขบวนแห่ที่ถ่ายทอดเรื่องราวประเพณีและวิถีชีวิตของชาวสุโขทัย ภายในงานยังมี “ตลาดแลกเบี้ย” และกิจกรรมการแสดงแสง สี เสียง (Light & Sound) ซึ่งนำเรื่องราวความรุ่งเรืองของอาณาจักรสุโขทัย รวมถึงตำนานท้าวศรีจุฬาลักษณ์ หรือนางนพมาศ มาถ่ายทอดผ่านการแสดงประกอบแสง สี และเสียง โดยมีโบราณสถานบริเวณวัดมหาธาตุและสระน้ำโบราณ หรือ “ตระพัง” เป็นฉากสำคัญ พร้อมการแสดงพลุ ตะไล และไฟพะเนียง โดยจะจัดระหว่างวันที่ 15–24 พฤศจิกายน 2569

จังหวัดเชียงใหม่ ประเพณีเดือนยี่เป็งเชียงใหม่ ประเพณีเก่าแก่ของชาวล้านนา กำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายน 2569 ทั่วเมืองเชียงใหม่ กิจกรรมที่ชาวล้านนานิยมปฏิบัติในประเพณียี่เป็ง คือ การจุดผางประทีปและโคมไฟบูชาพระเจ้าห้าพระองค์ การปล่อยว่าว จุดบอกไฟ (บ้องไฟ) ชนิดต่างๆ การไปทำบุญที่วัดในวันยี่เป็ง การฟังเทศน์ใหญ่ ที่เรียกว่า เทศมหาชาติ และการทำซุ้มประตูป่า ซึ่งปีนี้สวนสาธารณะตลาดต้นลำไยมีการประกวดโคมยี่เป็งล้านนา (โคมแขวนใหญ่) การประกวดหนูน้อยยี่เป็ง และการประกวดเทพี–เทพบุตรยี่เป็งเชียงใหม่ รวมถึงกิจกรรมการแสดงศิลปวัฒนธรรม วันที่ 25 พฤศจิกายน 2569 จะมีขบวนแห่กระทงใหญ่ชิงถ้วยพระราชทานฯ ในเส้นทางช่วงประตูท่าแพ–สำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่ ชมความงดงามของโคมล้านนา ณ วัดโลกโมฬี ตลอดเดือนพฤศจิกายน 2569 งานต๋ามผางปะตี๊ด ส่องฟ้า ฮักษาเมือง ครั้งที่ 15 ระหว่างวันที่ 20–23 พฤศจิกายน 2569 พร้อมทั้งกิจกรรมทำผางประทีป การแสดงฟ้อนดาบ ขบวนแห่ทางวัฒนธรรม และพิธีถวายผางประทีป ณ วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร พร้อมชมการฟ้อนเทียนรอบองค์พระเจดีย์ การแสดงโคมล้านนา และการแสดงศิลปวัฒนธรรมจากเยาวชนเชียงใหม่

จังหวัดตาก “ประเพณีลอยกระทงสายไหลประทีป 1,000 ดวง” มีความเกี่ยวข้องกับคติความเชื่อทางพระพุทธศาสนา เพื่อระลึกถึงพระคุณของแม่กาเผือกผู้เลี้ยงดูพระโพธิสัตว์ทั้งห้า ผสมผสานกับวิถีชีวิตและภูมิปัญญาของชาวบ้าน ที่นำวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นอย่างกะลามะพร้าว เนื่องจากชาวเมืองตากในอดีตนิยมนำเนื้อมะพร้าวมาประกอบอาหารว่างพื้นเมืองที่เรียกว่า “ไส้เมี่ยง” จึงเหลือกะลานำมาประดิษฐ์เป็นกระทง กำหนดจัดงานระหว่างวันที่ 21–24 พฤศจิกายน 2569 ณ ริมสายธารลานกระทงสาย เชิงสะพานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี อำเภอเมืองตาก โดยมีกิจกรรมสำคัญ ได้แก่ พิธีอัญเชิญพระประทีปพระราชทาน ขบวนพยุหยาตราทางบก ขบวนกระทงสาย การแข่งขันลอยกระทงสายไหลประทีป 1,000 ดวง จำนวน 4 สาย การแข่งขันวงดนตรีลูกทุ่ง “ดาวรุ่งลูกทุ่งกระทงสาย” พิธีอัญเชิญพระประทีปพระราชทานลงลอยในแม่น้ำปิง และการแสดงระบำกระทงสาย จำนวน 1,000 คน กิจกรรมการแสดงศิลปวัฒนธรรม การจำหน่ายอาหารพื้นถิ่น ผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรมไทย (CPOT) สินค้า OTOP และของดีเมืองตาก รวมถึงกิจกรรมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) งานหัตถกรรมจากหินแกรนิตตาก และผลิตภัณฑ์จากกลุ่มชาติพันธุ์ เพื่อให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวได้สัมผัสเสน่ห์ทางวัฒนธรรมของจังหวัดตากอย่างใกล้ชิด

จังหวัดร้อยเอ็ด ประเพณี “สมมาน้ำ คืนเพ็ง เส็งประทีป” มรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของชาวอีสาน หัวใจของประเพณีนี้อยู่ที่ความสำนึกในบุญคุณของสายน้ำที่หล่อเลี้ยงชีวิตและการประกอบอาชีพของผู้คนมาอย่างยาวนาน และยังเชื่อมโยงกับพระพุทธศาสนา ผ่านการจุดประทีปและถวายดอกไม้ ธูป เทียน เพื่อแสดงความเคารพบูชาต่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สะท้อนการผสมผสานระหว่างความศรัทธาทางศาสนา ความเชื่อพื้นบ้าน และวิถีชีวิตของชุมชนริมสายน้ำได้อย่างกลมกลืน อีกหนึ่งความโดดเด่นของงาน คือ ขบวนแห่กระทงประทีปจาก 12 หัวเมือง ที่ถ่ายทอดเรื่องราวประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ของเมืองสาเกตนคร การประกวดกระทงประทีปใหญ่ การประกวดกระทงอนุรักษ์ธรรมชาติ การประกวดธิดาสาเกตนคร การรำวงสมมาน้ำ และการแสดงแสง สี เสียง ถ่ายทอดเรื่องราวความเป็นมา ความเชื่อ และความภาคภูมิใจในมรดกวัฒนธรรมของชาวร้อยเอ็ดให้เป็นที่ประจักษ์แก่ผู้มาเยือน โดยการจัดงานจะมีขึ้นระหว่างวันที่ 23–24 พฤศจิกายน 2569

จังหวัดสมุทรสงคราม “งานประเพณีลอยกระทงกาบกล้วยเมืองแม่กลอง 2569” ซึ่งเป็นเอกลักษณ์สำคัญของจังหวัดสมุทรสงครามที่ได้รับการฟื้นฟูและสืบทอดจากภูมิปัญญาท้องถิ่น ด้วยการนำกาบกล้วยมาประดิษฐ์เป็นกระทงขนาดเล็ก ตกแต่งด้วยวัสดุธรรมชาติ และจุดธูปเทียนก่อนปล่อยให้ลอยไปตามกระแสน้ำ เมื่อกระทงกาบกล้วยจำนวนมากลอยเรียงรายบนแม่น้ำแม่กลอง แสงไฟจากกระทงจะสร้างภาพอันงดงามท่ามกลางบรรยากาศยามค่ำคืน สะท้อนความผูกพันระหว่างชุมชน วิถีชีวิต สายน้ำ และยังสอดคล้องกับแนวคิดการใช้วัสดุธรรมชาติและการดำเนินชีวิตตามวิถีพอเพียง การจัดงานจะมีขบวนอัญเชิญพระประทีปพระราชทาน กระทงกาบกล้วยนับแสนใบ การแสดงพลุ การแสดงน้ำพุดนตรี การประกวดทำกระทงชิงถ้วยพระราชทาน ณ บริเวณอุทยานพระบรมราชานุสรณ์พระพุทธเลิศหล้านภาลัย (อุทยาน ร.2) และการประกวดหนูน้อยนพมาศ ในวันที่ 24 พฤศจิกายน 2569 ที่วัดภุมรินทร์กุฎีทอง และอุทยาน ร.2 อำเภออัมพวา

นอกจากนี้แต่ละภูมิภาคทั่วประเทศยังมีการจัดงานประเพณีลอยกระทงที่น่าสนใจในจังหวัดต่าง ๆ อาทิ
ภาคเหนือ จังหวัดพิษณุโลก จัดกิจกรรมลอยกระทงในหลายพื้นที่ โดยมีทั้งงาน “นที ศรัทธา มนตราสองแคว” บริเวณหน้าวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร ระหว่างวันที่ 22–24 พฤศจิกายน 2569 และงาน “น่านนที วิถีแห่งศรัทธา” ที่สวนกลางเมืองและสวนชมน่านเฉลิมพระเกียรติฯ ระหว่างวันที่ 20–24 พฤศจิกายน 2569 ภายในงานมีกิจกรรมตลาดย้อนยุค การแสดงโขน การประกวดกระทง ขบวนแห่นางนพมาศ และการแสดงดนตรี
จังหวัดลำพูน จัดประเพณีลอยกระทงที่จัดโดยเทศบาลตำบลบ้านกลาง ภายในงานมีกิจกรรมประดิษฐ์กระทงใบตอง การปล่อยโคมลอยถวายเป็นพุทธบูชา การประกวดนางนพมาศ และขบวนแห่กระทงใหญ่ ระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายน 2569 โดยขบวนแห่กระทงใหญ่จัดในวันที่ 24 พฤศจิกายน ณ ศูนย์กีฬาและนันทนาการจามเทวี เทศบาลตำบลบ้านกลาง จังหวัดลำพูน

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดบุรีรัมย์ จัดงานประเพณีลอยกระทง “บารายศรัทธา สมมาสายน้ำ ปราสาทเมืองต่ำ น้อมนำบูชา” เป็นงานลอยกระทงที่โดดเด่นด้วยบรรยากาศของบารายพันปีและปราสาทหินเมืองต่ำ โบราณสถานสำคัญที่สะท้อนอารยธรรมขอมโบราณ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสประเพณีลอยกระทงควบคู่กับการชมมรดกทางประวัติศาสตร์ จัดระหว่างวันที่ 23–24 พฤศจิกายน 2569 บริเวณปราสาทเมืองต่ำ ตำบลจรเข้มาก อำเภอประโคนชัย
จังหวัดขอนแก่น จัดงาน “สีฐานเฟสติวัล นานาชาติ 2569” ภายใต้แนวคิด “ประทีปนาคา บูชากิ๋วลอง” สืบสานคุณค่าประเพณีลอยกระทง ถ่ายทอดเสน่ห์แห่งศิลปวัฒนธรรม และสร้างสรรค์พื้นที่แห่งความสุขที่เชื่อมโยงผู้คน ชุมชน และวัฒนธรรมนานาชาติไว้ด้วยกัน บริเวณบึงสีฐาน มหาวิทยาลัยขอนแก่น ภายในงานมีไฮไลต์ทั้งขบวนแห่ อุโมงค์โคมไฟ การแสดงพื้นบ้าน และร้านค้าอาหารมากมาย จัดระหว่างวันที่ 22–24 พฤศจิกายน 2569

ภาคกลาง จังหวัดสมุทรปราการ จัดงานประเพณีลอยกระทง “สายน้ำแห่งวิถีบางเสาธง” ภายในงานมีทั้งการประกวดหนูน้อยนพมาศและนางนพมาศ การประกวดกระทง การแสดงศิลปวัฒนธรรม และมินิคอนเสิร์ตจากศิลปินชื่อดัง จัดระหว่างวันที่ 23–24 พฤศจิกายน 2569 ณ ลานจอดรถโรงเรียนอนุบาลเทศบาลบางเมือง
จังหวัดปทุมธานี จัดงาน “มนตราสายธารา มหัศจรรย์ปทุมประทีป” ณ สวนเทพปทุม โดดเด่นด้วยบรรยากาศริมสายน้ำ การประดับตกแต่งด้วยดอกบัวและโคมไฟ พร้อมกิจกรรมสำหรับผู้ร่วมงานและการแสดงจากศิลปินชื่อดัง ในวันที่ 24 พฤศจิกายน 2569
จังหวัดนครนายก จัดงานลอยกระทงดอกบัว วัดป่ากระทุ่ม อีกหนึ่งงานที่มีเอกลักษณ์แตกต่างจากการลอยกระทงทั่วไปคือ งานสีสันแห่งสายน้ำ ประเพณีลอยกระทงดอกบัว จัดขึ้นบริเวณวัดป่ากระทุ่ม ซึ่งมีโบสถ์เก่ากลางน้ำเป็นจุดเด่น บรรยากาศของงานเน้นเสน่ห์ของประเพณีลอยกระทงดอกบัว วันที่ 23–24 พฤศจิกายน 2569

ภาคตะวันออก จังหวัดชลบุรี จัดงานลอยกระทงนครแหลมฉบัง ภายใต้แนวคิด “แต่งไทย ไปลอยกระทง ณ แหลมฉบัง” ระหว่างวันที่ 23–24 พฤศจิกายน 2569 มีกิจกรรมการประกวดนางนพมาศ การประกวดประดิษฐ์กระทง นิทรรศการ การแสดงทางวัฒนธรรม และการแสดงบนเวที
จังหวัดฉะเชิงเทรา จัดงานประเพณีลอยกระทง พร้อมกิจกรรมประกวดกระทง ประกวดหนูน้อยนพมาศ และมหรสพตลอดคืน โดยมีการแสดงดนตรีจากศิลปินในวันที่ 23–24  พฤศจิกายน 2569 ณ วัดเขาเจริญสุข ตำบลเขาหินซ้อน จังหวัดฉะเชิงเทรา

ภาคใต้ จังหวัดตรัง อำเภอห้วยยอด จัดงานประเพณีลอยกระทง ภายในงานมีกิจกรรมการแสดงจากชมรมและสถานศึกษา การแข่งขันประดิษฐ์กระทงจากวัสดุธรรมชาติ การประกวดหนูน้อยนพมาศ ร้านจำหน่ายอาหารและสินค้า วันที่ 21–24 พฤศจิกายน 2569 บริเวณสระน้ำสนามกีฬากลางอำเภอห้วยยอด (ควนหนังขำ) จังหวัดตรัง 
จังหวัดสตูล จัดงานสืบสานประเพณีลอยกระทง ประจำปี 2569 ภายใต้บรรยากาศ “ลอยกระทงใต้แสงจันทร์” เปิดโอกาสให้ประชาชนและนักท่องเที่ยวร่วมลอยกระทงริมชายหาด พร้อมสัมผัสบรรยากาศยามค่ำคืนริมทะเล ในวันที่ 24 พฤศจิกายน 2569 บริเวณหาดบางศิลา จังหวัดสตูล
จังหวัดภูเก็ต สัมผัสบรรยากาศประเพณีลอยกระทงท่ามกลางวิถีชีวิตชาวภูเก็ต เดินเที่ยวชมบรรยากาศยามค่ำคืน เลือกซื้ออาหารและสินค้า คอนเสิร์ตจากศิลปิน พร้อมร่วมลอยกระทงเพื่อขอขมาและแสดงความขอบคุณต่อแหล่งน้ำ ตั้งแต่วันที่ 16–25 พฤศจิกายน 2569 บริเวณสวนสาธารณะสะพานหิน

ขอเชิญชวนประชาชนสัมผัสเสน่ห์ประเพณีลอยกระทง ท่ามกลางบรรยากาศแห่งความสุขริมสายน้ำ พร้อมร่วมสืบสานคุณค่าทางวัฒนธรรมให้คงอยู่คู่สังคมไทย

• Tags: ประเพณี, ลอยกระทง, วัฒนธรรม, อัตลักษณ์